The sky is the limit

Drones en het bedrijfsleven zijn hier wel heel dicht bij elkaar Foto: Jordy Ruijter | ADJ Video
Drones en het bedrijfsleven zijn hier wel heel dicht bij elkaar Foto: Jordy Ruijter | ADJ Video

De discussie over de toelaatbaarheid van particuliere drones wordt gevoed door angstige burgers die vrezen voor hun privacy en door piloten die vrezen voor de luchtveiligheid. Aan de andere kant de liefhebbers, voor wie het vliegen met drones een hobby is. Er zijn inmiddels al tienduizenden drones in Nederland, van speelgoedapparaten tot serieuze mini-helikopters. De overheid en het bedrijfsleven zien mogelijkheden om kosten te besparen door drones in te zetten bij de inspectie van wegen, gebouwen en landbouwgrond. Ook zouden drones gebruikt kunnen worden door ziekenhuizen. Verder worden drones vaak gebruikt om vanuit de lucht foto’s en video’s te maken. Sterker nog, er is een opkomende markt voor kleine startups die zich in die bedrijfstak vestigen. Het bedrijfsleven heeft heldere regelgeving nodig, maar op juridisch gebied staat de regeling rondom drones nog in de kinderschoenen. Hoe ziet de strafrechtelijke wetgeving eruit? Is the sky the limit voor dronevliegend Nederland?

De regels zijn heel simpel. Voor de hobbyist geldt dat zijn drone maximaal 25 kilo mag wegen. Drones mogen niet in het donker, niet in de buurt van vliegvelden en niet hoger dan 120 meter vliegen. Het probleem is dat de regelgeving telkens veranderd en dat veel dronegebruikers er niet goed mee bekend zijn. Begin april vloog er bijvoorbeeld een drone in de buurt van Schiphol en in maart botste een vliegtuig bijna tegen een drone. Drones leveren een groot gevaar op voor vliegtuigen. Wanneer een van de straalmotoren van een vliegtuig geraakt wordt door een drone, kan het vliegtuig neerstorten. De drones van de jongens die rond Schiphol vlogen zijn inbeslaggenomen en er is een proces-verbaal opgemaakt. Vorig jaar kreeg een andere man een boete van 500 euro, omdat hij rond Schiphol vloog. Hij vloog toen nog ver genoeg van de landingsbanen af, zodat het luchtverkeer niet te ontregeld raakte. Uit de vele discussies die gevoerd worden op dronefora blijkt wel dat er veel onduidelijkheid bestaat over het geldende recht. Er bestaat sinds kort een Facebook-pagina waarin enkel dronewetgeving gepost wordt. Wellicht is het een idee om op z’n minst een bijsluiter bij de drone verplicht te stellen, waarin de hobbyist op de hoogte gesteld wordt van de regels en gevaren van het vliegen met de drone.

De grond voor deze straffen is te vinden in de Wet luchtvaart (Wlv). Artikel 5.3 van de Wlv stelt het strafbaar om gevaar voor personen of goederen te veroorzaken met een drone. Art. 5.4 breidt dat uit door te stellen dat wanneer er boven industrie, kunstwerken, mensen of gebouwen gevlogen wordt, er dan nog steeds een noodlanding gemaakt moet kunnen worden zonder gevaar te veroorzaken. Bij overtreding van deze regels moet gekeken worden naar art. 11.9 Wlv. Dit artikel geeft als maximumstraf een half jaar hechtenis of een geldboete van de derde categorie (max. 8.200 euro). Al dan niet in combinatie met inbeslagname van de drone. Meestal zullen first offenders overigens een geldboete van rond de 500 euro opgelegd krijgen. Naast de Wlv biedt ook het Wetboek van Strafrecht (Sr) aanknopingspunten voor vervolging van onrechtmatig gebruik van drones. Te denken valt aan schending van de privacy door het filmen van personen, dat strafbaar kan zijn krachtens art. 139f en art. 441b Sr. Maar ook andere misdrijven kunnen door een analoge redenering strafbaar zijn. Bijvoorbeeld in het geval van vernieling of mishandeling met een drone.

Voor zakelijke droneoperators zijn de regels anders, zo geldt er geen maximum hoogte voor de drone. Ook moet een vergunning aangevraagd worden bij een inspectiedienst. Daarnaast is een soort dronebrevet nodig en de drone moet gekeurd worden op luchtwaardigheid. Dit alles is echter behoorlijk prijzig. Het kost namelijk tien- tot vijftienduizend euro om dit te halen. Ter vergelijking, een brevet om met een vliegtuig te mogen vliegen kost hetzelfde. Bovendien is het dronebrevet maar twee jaar geldig.

Jordy Ruijter van ADJ Video is zo’n bedrijfsmatig droneoperator. Hij gebruikt zijn drone om video’s te maken ter promotie van bedrijven en ook is hij al vaker gevraagd om droneshots te leveren voor videoclips van artiesten. Ruijter vindt dat de regels voor bedrijven te streng zijn. Hobbyisten kunnen tegenwoordig vrij goedkoop aan een drone komen en daar gewoon mee rondvliegen, met alle kans op schade van dien. Dit terwijl de meer ervaren beroepsvliegers allerlei vergunningen en dure trainingen moeten halen om met hun drone de lucht in te mogen. Een journalist was het ook niet eens met de strengere regels voor het bedrijfsleven en spande een proefproces aan. Hij vond dat de strenge wetgeving een inbreuk maakt op zijn journalistieke vrijheid. Het Gerechtshof in Den Haag heeft vorig jaar uitspraak gedaan in deze zaak en oordeelde dat de beperkingen voor bedrijfsmatig gebruik wel degelijk effect kunnen hebben op de vrije nieuwsgaring. Toch is het zo dat de regels niet zodanig ingrijpend zijn, dat die op gespannen voet staan met de journalistieke vrijheid.

Het bedrijfsleven wordt binnenkort tegemoetgekomen door invoering van een categorie voor lichtgewicht drones tot 4 kilo. Hiermee kan bedrijfsmatig gevlogen worden zonder dat het dure brevet gehaald hoeft te worden. Dit kan een uitkomst zijn voor bedrijven die incidenteel met drones vliegen. Uiteindelijk zullen deze regels weer vervangen worden voor een Europees beleid. In dat beleid zullen de regels van de EU-lidstaten gelijkgetrokken worden. De regels verschillen op dit moment behoorlijk per land. Zo mag je in België niet hoger dan 30 meter vliegen met een drone. In Duitsland worden drones geregistreerd met een soort kenteken, zodat de eigenaar na een ongeluk te achterhalen valt. Het Europees Parlement heeft een paar maanden geleden besloten dat zij willen dat drones straks overal geregistreerd worden. In Nederland wordt zo’n registratie vooralsnog niet ingevoerd, omdat het teveel administratief werk oplevert. Al deze veranderde regels zorgen voor rechtsonzekerheid. Met een drone die je vandaag koopt, kun je volgende maand misschien niet meer vliegen.

Kortom, er zijn wel duidelijke regels. De kritiek is echter dat de regelgeving snel verandert en dat particulieren er niet altijd bekend mee zijn. Gedacht kan worden om bij de gebruiksaanwijzing van de drone ook een bijsluiter met regelgeving te leveren. Ook de registratieplicht van drones zou angstige burgers gerust kunnen stellen. Zo kan de veroorzaker van het schade veroorzakende toestel achterhaald worden en wordt de pakkans van overtreders vergroot. Het is goed om te zien dat de overheid de deur niet helemaal sluit voor drones in het bedrijfsleven. Drones kunnen een unieke bijdrage leveren in bepaalde sectoren. Een brevet en keuring die tezamen ongeveer 15.000 euro kosten, zal veel bedrijven afschrikken. Door invoering van de categorie lichtgewicht drones blijft de drone financieel gezien aantrekkelijk. Het valt nog te bezien hoe de rechter om zal gaan met strafbare feiten veroorzaakt door drones. Het is juridisch gezien nog pionierswerk. De wet biedt in ieder geval voldoende aanknopingspunten voor vervolging. Toch hoop ik vooral dat de pioniers in de lucht – de drones – weinig overlast veroorzaken en dat het wonderlijke apparaat vooral veel toevoegt aan onze levensstandaard.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *