Bas de Wilde wint Moddermanprijs 2016 met zijn proefschrift ‘Stille getuigen’

869a2742b_ni
Bas de Wilde met de Moddermanpenning

Bas de Wilde, universitair docent aan de VU, heeft de Moddermanprijs 2016 gewonnen voor zijn proefschrift ‘Stille getuigen. Het recht belastende getuigen in strafzaken te ondervragen (artikel 6 lid 3 sub d EVRM)’. Op uitnodiging van De Wilde waren wij op donderdag 17 november aanwezig bij de uitreiking van de Moddermanpenning in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden.  

De titel van het proefschrift is overigens enigszins misleidend. Waar je bij stille getuigen eerder zal denken aan bijvoorbeeld vingerafdrukken, gaat het in het proefschrift van De Wilde over een getuige die niet effectief door de verdediging kon worden ondervraagd, terwijl zijn eerder bij de politie afgelegde verklaring door de rechter wel voor het bewijs wordt gebruikt. Het niet kunnen ondervragen van getuigen door de verdediging kán een schending van artikel 6 lid 3 onder d EVRM opleveren. In het proefschrift werd daarom de volgende onderzoeksvraag gesteld: “Is het geldende Nederlandse recht met betrekking tot de ondervraging van belastende, niet-anonieme getuigen in strafzaken in overeenstemming met de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens?”

Dat de prijs werd uitgereikt op 17 november was een mooi toeval, omdat op die dag de Straatsburgse avonturen van De Wilde begonnen. Op 17 november 2009 liet de Hoge Raad een uitspraak van het gerechtshof in stand, waarin het gerechtshof volgens De Wilde de rechtspraak van het Europese Hof verkeerd had toegepast.[1] Na overleg met de advocaat besloten zij samen een zaak aan te spannen bij het Europees Hof. Helaas voor De Wilde en de verdachte wijzigde het Hof net voor de behandeling van hun zaak het bij het ondervragingsrecht toepasselijke beoordelingskader aan in het voor veel studenten bekende arrest Al-Khawaja & Tahery.[2] De klacht werd daarom bij het Europees Hof kennelijk ongegrond verklaard. Latere pogingen van De Wilde in andere zaken bij het Europees Hof waren nog minder succesvol, zoals hij het zelf verwoorde. Het zorgde er wel voor dat De Wilde praktijkervaring kreeg in het procederen bij het Europees Hof, en dan vooral ten aanzien van artikel 6 lid 3 onder d EVRM. De Wilde wilde graag een proefschrift schrijven waar de praktijk wat aan zou hebben. En dat is gelukt. De Wilde zei in zijn dankwoord tijdens de uitreiking dat zijn proefschrift door advocaten, officieren en rechters wordt gebruikt in zaken waar dit vraagstuk aan de orde is.

Het 714 pagina’s tellende proefschrift van De Wilde werd verkozen boven drie andere proefschriften. De prijs wordt tweejaarlijks toegekend door de Modderman Stichting aan iemand die in de twee voorafgaande kalenderjaren een proefschrift heeft verdedigd aan een Nederlandse universiteit. Dit proefschrift moet betrekking hebben op het strafrecht of aanverwante wetenschappen voor zover die van belang zijn voor een goed inzicht in het strafrecht en moet getuigen van een bijzondere wetenschappelijke kwaliteit. De Moddermanprijs is vernoemd naar prof. A.E.J. Modderman (1838-1885), hoogleraar strafrecht te Leiden van 1871-1879 en minister van Justitie.

De selectiecommissie voor de Moddermanprijs 2016 bestond uit prof.mr. H.D. Wolswijk (Rijksuniversiteit Groningen), prof.mr. P.M. Frielink (Radboud Universiteit Nijmegen), prof.mr.dr. E.R. Muller (Universiteit Leiden) en prof.mr. C.P.M. Cleiren (Universiteit Leiden). De selectiecommissie heeft flink wat tijd in het lezen van de vier proefschriften gestoken. Zo bestond de zomervakantie van de heer Frielink volgens hem niet uit het uitrusten van een druk (academisch) jaar, maar uit het lezen van de vier proefschriften. Bij elkaar wogen de proefschriften zo’n 5 kilo, zei hij.

De Wilde bedankte uitgebreid zijn promotoren prof.mr. M.J. Borgers en prof.mr. J.W. Fokkens. Daarnaast bedankte De Wilde ook zijn collega’s en zijn vrouw en kinderen. Zijn kinderen vonden een stripboek van Suske en Wiske overigens veel interessanter dan alle voordrachten waarmee de uitreiking van de prijs aan hun vader gepaard ging. Daarnaast bedankte hij ook ons, de studenten, voor het zijn van proefkonijnen voor zijn onderzoek. Menige masterstudent heeft het leerstuk van het ondervragingsrecht van getuigen op grond van artikel 6 lid 3 onder d EVRM gehad bij de vakken Verdieping Strafrecht I en II. De ‘good reason’, ‘sole or decisive rule’ en de ‘sufficient counterbalancing factors’ zullen mij altijd bijblijven, en dan vooral de enthousiaste manier van lesgeven door De Wilde.

Het bestuur van Criminal Intent wil Bas de Wilde hartelijk bedanken voor het feit dat wij bij de uitreiking aanwezig mochten zijn. Wij vonden het een eer!

869a2774b_ni
Bas de Wilde met zijn zoon Raaf. De geportretteerde man is prof. A.E.J. Modderman.

[1] HR 17 november 2009, NJ 2010/191.

[2] EHRM (GC) 15 december 2011, appl.nos. 26766/05 & 22228/06 (Al-Khawaja & Tahery/Verenigd Koninkrijk).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *